Geschiedenis

Willy Brumagne (1932-2013) schreef voor deze site een groot aantal bijdragen over de geschiedenis van Leefdaal. We zullen deze postuum  blijven aanvullen met elders gepubliceerde teksten van hem of van andere heemkundigen. Hieronder de lijst van de momenteel beschikbare bijdragen:

  • “De bekering van Hubertus” van G. De Crayer
    Gaspar De Crayer (1584-1669) was een belangrijk Zuid-Nederlandse schilder, die te Brussel een plaats van aanzien bekleedde. Zijn productie was omvangrijk vooral van religieuze stukken. Hij werkte met een groot aantal medewerkers en leerlingen, maar zijn doeken bleven altijd verzorgd van uitvoering. Zowel inzake compositie als lichtbehandeling en koloriet was Rubens zijn grote voorbeeld. Het schilderij van Leefdaal is aangekocht in 1662. Het nieuwe doek was naar de trant van de tijd hoog van formaat. Bij de levering van een nieuwe portiekaltaar in 1669 diende het aangepast. Het schilderij kende een bewogen geschiedenis. Bij dreigend oorlogsgevaar bracht men het te Leuven in veiligheid. ...

  • 1935 – Klooster en school branden
    We gaan wat dieper in op de meest indrukwekkende gebeurtenis tijdens de periode van het basisonderwijs in Leefdaal tussen de twee wereldoorlogen, namelijk de brand in 1935 van het klooster van de zusters van Sint-Jozef en vooral van de kleuter- en meisjesschool. De gebouwen horen nu toe aan de gemeente en herbergen de school, de bibliotheek en de jeugdlokalen. Toestand voor de brand Het lager onderwijs in Leefdaal kende rust na de woelige naoorlogse periode. De gemeentelijke jongensschool kreeg in 1929 twee supplementaire klaslokalen. Het plaatsgebrek was hiermede opgelost. Sinds het begin van de twintiger jaren hadden vier vaste onderwijzers het roer ...

  • Architect Michiel Vierin overleden
    Michiel Viérin is op 30 april 2011 onverwacht overleden in Foixa (Spanje). Hij heeft een groot deel van zijn jeugd in Leefdaal doorgebracht. Hij was de ontwerper van het Parochiaal Centrum en van het altaar in de Veronakapel. Het gebouwtje over de Veronabron heeft hij niet alleen uitgedacht, maar ook mee opgebouwd. Meer zelfs, hij liet het op zijn kosten grondig vernieuwen toen hij de vijfentwintigste verjaardag van zijn huwelijk mocht vieren in de kapel. Zijn fraaie veldkapel op de Voerhoek is helaas verdwenen. Oud-onderpastoor Paul Kerremans herinnerde aan dit alles tijdens de uitvaartliturgie op 14 mei in de Sint-Janskerk ...

  • Boek “Leefdaal 1914-1918. Een Brabants dorp in de Grote oorlog.”
    Niet alleen de militaire gebeurtenissen komen aan bod: de Duitse inval met de vlucht van de bevolking, de gebeurtenissen op de Veronewijk en het gehucht Coige, het lot van de soldaten, de militaire bezetting, de wapenstilstand en de Duitse aftocht. Ook het leven in het bezette dorp is uitvoerig beschreven in al zijn aspecten – economisch, sociaal, cultureel en politiek – waarbij gelet is op het verband met de ontwikkelingen op het nationale vlak. De gevolgen van de jarenlange oorlog bleken uiteraard ingrijpend voor de plaatselijke samenleving. Het ergste was waarschijnlijk de morele ontreddering. Toch was de materiele schade aanzienlijk niet ...

  • Coige
    In het uiterste noordoosten van Leefdaal, en van de gemeente Bertem, ligt een gehucht met een eigenaardige naam: “Coige” 1, of zoals de volksmond zegt: ”de Koezje”. Het is ontstaan rond een hoeve, die logisch het “Coigehof” noemt. De schrijfwijze van de naam is nooit officieel vastgelegd. In de loop van de eeuwen kende men minstens een twintigtal spellingsvarianten. Men gebruikt nu meestal “Coige” in officiële documenten zoals in deze tekst. Wat betekent de naam “Coige”? Sinds het begin van de twintigste eeuw hebben bekende taalkundigen verschillende verklaringen gegeven. De Leuvense professor Albert Carnoy sprak, vrij vertaald uit het Frans, van “een verandering (déchéance) ...

  • Coigehof Leefdaal
    Het Coigehof ligt in de uiterste noordwestelijke hoek van Leefdaal en dus ook van de gemeente Bertem. Over het ontstaan van het hof weet men erg weinig, tenzij dat het misschien wel meer dan duizend jaar oud is. Rond de hoeve is een ontginningsgehucht de Coige ontstaan. Over de betekenis van de ietwat vreemde naam is al heel wat geschreven, maar niemand vond een bevredigende oplossing. Het gehucht behoorde eertijds tot het domein van de hertog van Brabant, niet tot dat van de heer van Leefdaal. Toch maakte het altijd deel uit van de Sint Lambertus Parochie van dit dorp. De Augustijnenpriorij van Groenendaal ...

  • De bouwkunst van het interbellum (1919-1939)
    Een nieuwe tijd De oorlog 1914-1918 betekende in vele opzichten een breuk met het verleden. In het dorp wijzigden de sociale omstandigheden grondig. Niet iedereen bleef direct of indirect bedrijvig in de landbouwsector. Integendeel, het aantal werknemers, vooral bouwvakarbeiders, die dagelijks naar de stad pendelden, zwol fors aan. In de bouwkunst hadden de langgevelhoevetjes afgedaan. De behoudsgezinde burgerij bleef de Franse modes uit het verleden koesteren. Nieuwkomers waren enkele “serristenvilla’s” , wat pronkerige gebouwen, die hun oorsprong vonden in de rijkwordende druivenstreek, en vooral “stadswoningen”, hoog en smal, met een versierde voorgevel en met blinde zijmuren. Niet meer de oriëntatie van de woning, ...

  • De geschiedenis van de Koninklijke Fanfare Sint-Lambertus
    De stichting Muziekkorpsen waren populair in de tweede helft van de 19e eeuw. Ze verschaften de gewone dorpsbewoners één van de weinige mogelijkheden om deel uit te maken van een vereniging. De Sint-Lambertusfanfare is gesticht in 1875. Het eerste beknopte reglement geeft de juiste datum : 25 september 1875. De secretaris, of beter “den geheime schrijver” stelde het op. Het regelt alleen enkele concrete punten. Het netelige probleem van een vergaderlokaal krijgt een diplomatische oplossing. De repetities zullen plaatsvinden elke zaterdag van 18 tot 23 uur afwisselend bij elke baas of herbergier die lid zou worden van de “societijt”. Strenge bepalingen regelen het ...

  • De geschiedenis van de Leefdaalse schuttersgilden
    Schuttersgilden bestaan al eeuwen in onze gewesten. Zij zijn onstaan uit broederschappen, samenwerkingsverbanden om elkaar te helpen bij natuurrampen en ziekten, maar ook bij roof, plundering en brandstichting al dan niet door rondtrekkende legerbenden. Naast de bescherming van dorp en kerk kregen zij allengs de opluistering van de kerkelijke en wereldlijke feesten als taak. Een eerste spoor van een gilde te Leefdaal vindt men in 1627. Toen vergaderden de schepenen van het dorp in het schuttershuis. In 1664 bracht een wellicht heropgerichte Sint-Sebastiaangilde een openbare hulde aan het Heilig Sacrament met de opvoering van een geestelijk spel. In 1668 bestond eveneens een ...

  • De geschiedenis van Knepper de Bas, volksheld.
    Wie hij was is niet erg duidelijk. De moeder van Heinke Wouters, die in 1864 was geboren, zou vaak hebben verteld van nonkel “godske”, die de ware Knepper zou zijn geweest. Anderen spraken van Lammeke Godts, wat doet denken aan ene Guillam (Guillaume, Willem) Godts, uit een familie die sinds de late achttiende eeuw in Leefdaal woonde. Maar officiële papieren bevestigen deze veronderstelling niet. Een speurtocht in de registers van de burgerlijke stand en zelfs in de oude kerkelijke registers, leverde geen resultaat op. Geen Guillam Godts te vinden. (! dat mysterie is ondertussen opgelost, zie de reactie onderaan) Wat Knepper de ...

  • De jongmansgilden
    Te Leefdaal bestaan twee gilden die uitsluitend vrijgezellen als leden tellen. Het zijn de enige in België. Zij kenden een belangwekkende geschiedenis. De oudste is wederopgericht in 1839. Een jaar daarna ontstond de oudste muziekvereniging van de streek, de Filharmonie. Beide verenigingen zijn zeker vanaf 1902 nauw met elkaar verbonden gebleven. Gilde en muziekvereniging volgen in de 19de eeuw een selectieve ledenpolitiek: het lidmaatschap was een voorrecht en de contributie hoog. Dat was samen met familieveten de oorzaak van de oprichting in 1875 van een nieuwe muziekvereniging, de Sint-Lambertusfanfare en in 1902 van een nieuwe jongmansgilde, beide bekend onder de naam “nummer ...

  • De kapel van OLV van Troost
    Op de hoek gevormd door de Mezenstraat en de L. Van Buekenhoudtstraat staat de kapel van OLV van Troost. Het is een rechthoekig bakstenen gebouwtje met een gebogen achtergevel. De grote rechthoekige deur is omzoomd met grijze klampsteentjes. Bovenaan vermeldt een ruitvormige steen de bouwdatum: 1856. Binnen op een soort altaar met vooraan een halfverheven vrouwenhoofd staat een relatief grote Onze Lieve Vrouw van Troost. Begin 1970 heeft een notaris bij de afwikkeling van een erfenis de inboedel weggehaald: twee vazen in Brussels porselein met kunstbloemen onder een glazen stolp, een altaardoek, de kroon en de klederen van het Mariabeeld. Volgens de ...

  • De kapel van Onze-Lieve-Vrouw van Lourdes.
    Ten zuiden van het voetbalveld van Leefdaal, vlak bij de grens tussen de parochies Bertem en Leefdaal staat een kapel toegewijd aan Onze-Lieve-Vrouw van Lourdes. Het is een rechthoekige niskapel, opgetrokken in baksteen volledig met cement bezet, en gedekt met een eenvoudig zadeldak. Op de rondboog boven de nis staat geschreven “O.L.Vrouw van Lourdes b.v.o.” en achteraan op een ruitvormige steen “Gesticht door J.B. De Wals en D. Van Eycken 1878” . Het gebouwtje staat in de berm van de Kerstraat die eens de voornaamste verbinding was tussen Sint-Verone en Bertem. Zij is alleen te bereiken langs een aantal treden en ...

  • De kapel van Onze-Lieve-Vrouw-ter-Nood
    De kapel van Onze-Lieve-Vrouw-ter-Nood ligt in de hoek gevormd door de Neerijsesteenweg en de Vlieguit, niet ver van het Weebergbos. Zij was altijd voor de bevolking goed bereikbaar op deze samenloop van wegen en toch wat afgelegen. Het maakte rust en bezinning alleen of in kleine groepjes mogelijk. Architecturaal is het een kleine toegankelijke, rechthoekige ruimte naar de mode van de tijd gemetseld met helrode siersteen. Het scherpe, overhangende dak is gedekt met kunstleien. Het gebouwtje is afgesloten met een metalen tweeslagdeur. Het bovenste doorzichtige gedeelte is aan weerszijde versierd met een knielende engelenfiguur. Binnen staat een Mariabeeld op een ...

  • De kapel van Puttebos – Onze Lieve Vrouw van Gezondheid
    Op de noordelijke helling van het smalle, groene Voerdal, langs de grens van Leefdaal met Vossem staat op de berm voor een landelijke woning de kapel van Puttebos. De naam, vroeger Pittebos of Pitsenbos, heeft waarschijnlijk te maken met het Leuvense College van Pitsenburg, dat in de omgeving landerijen bevat. De oorsprong is onbekend. Misschien hing aanvankelijk alleen een houten kapelletje aan een grenspaal tussen de beide zusterparochies. In 1655 getuigde de pastoor van Leefdaal dat de plaats in de zestiende eeuw als miraculeus gold en dat de kapel op een wonderbare wijze aan de vernieling door de beeldstormers ontsnapte. In 1636 ...

  • De kerken van de Voervallei
      De kerken van de Voervallei liggen in het beekdal, maar toch ietwat hoger op een helling. Onze voorouders hadden water nodig, uit de Voer of uit putten, die liefst niet te diep waren. Bouwen vlak naast de beek, die regelmatig overstroomde, deden ze liever niet. Achthonderd jaar geleden, bij het einde van de Romaanse tijd, stonden op het grondgebied van de huidige gemeente Bertem in de Voervallei vier parochiekerken, een meer dan nu. Gerangschikt volgens hun bouwdatum waren dit: De Sint Veronakapel te Leefdaal, eigenlijk een H. Kruiskerk, met een eerste stenen gebouw uit het jaar 900 ongeveer. De Sint Pietersbandenkerk van Bertem, ...

  • De KW-Linie in Leefdaal.
    De KW-Linie Voor het begin van de vijandelijkheden in mei 1940 twijfelde de politieke en militaire elite in het “neutrale” België er niet aan dat het grootste gevaar voor een inval uitging van Duitsland. De verdedigingslinies waren dan ook voornamelijk gericht tegen een invasie uit het oosten. De vestiging Luik kreeg de meeste aandacht. De Belgische generaals maakten zich echter geen illusies. De verdediging aan de Maas en het Albert kanaal kon niet worden beschouwd als een definitieve afweer. De Fransen, waarmede in 1938 discreet contact was opgenomen, steunden deze visie. De Belgische troepen moesten bij het eerste signaal snel achteruit ...

  • De melkerij Emmerechts
    De familie De familie Emmerechts, een boerengeslacht, was afkomstig uit de streek ten westen van Mechelen. Rond 1700 vestigden zij zich in Hombeek, nu een deelgemeente van Mechelen. August (Gust) Emmerechts werd er geboren op 24 april 1868. Hij huwde op 26 oktober 1896 met Maria Huberta Desmedt uit Elewijt. Het echtpaar kreeg vijf kinderen: Marcel (meestal Cee genoemd), Alfons, Louis, Anna en Marguerite. De moeder stierf erg jong op 15 maart 1902. Die vierendertigjarige Gust hertrouwde enkele maanden later, op 15 november 1902, in Leefdaal met zijn twintigjarige schoonzus Coleta (geboren 15 juni 1883), uit Elewijt, die bij hem in Leefdaal ...

  • De randfederatie Tervuren
    De wet van 21 juli 1971 “houdende organisatie van de agglomeraties en federaties van gemeenten” was een poging om een zekere schaalvergroting van de plaatselijke gemeenschappen te bereiken. De wet richtte vijf federaties rond Brussel op. Naast samenwerking was een poging om de verfransende invloed van de Brusselse agglomeratie in te dammen. Een aantal min of meer al “aangetaste” gemeenten werden opgenomen in een meer homogeen Vlaams geheel. De federatie Tervuren telde het kleinste aantal inwoners van de vijf. Zij omvatte de toenmalige gemeenten Tervuren, Duisburg, Hoeilaart, Huldenberg, Leefdaal, Loonbeek, Neerijse, Ottenburg, Overijse, Sint-Agatha-Rode en Vossem. Leefdaal verzeilde op die ...

  • De reuzen Borre en Trien
    De reuzen Borre en Trien zijn geboren in 1890 ter gelegenheid van de vijftigste verjaardag van de Filharmonie te Leefdaal. Zij stellen twee volkstypen voor, die een herberg openhielden in de Kleine Kerkstraat. Zij schiepen er sfeer met het zingen van liederen waarin alle grote feiten uit het dorpsleven, de moorden en de branden, werden bezongen. Als Borre zong klommen de luisteraars op een stoel om in zijn wijdopen mond te kijken. Zij beweerden op die wijze de lever van de zanger te kunnen zien. Trien was een andere attractie. De dorpsjeugd vond het een genoegen haar te treiteren met ...

  • De Sint-Lambertuskerk te Leefdaal
    De oudste geschiedenis van de Sint-Lambertuskerk is nauwelijks gekend. Opgravingen die wellicht klaarheid hadden kunnen brengen over zijn oorsprong zijn nooit gebeurd. J. Verbesselt, de auteur van een studie over het Brabantse parochiewezen, meent dat de bevolking de kerk langs de hoofdweg door de Voervallei bouwde in het vierde kwart van de twaalfde eeuw. Dit betekent dat de heren van Leefdaal geen rol hebben gespeeld bij de bouw omdat zij pas in de dertiende eeuw opduiken. De medewerking van de abdij van Affligem is moeilijker uit te sluiten. Zij kreeg het altaar van Leefdaal in het begin van de twaalfde ...

  • De Sint-Veronakapel
    Ongeveer vijftienhonderd meter van het rusthuis, naar Leefdaal toe, ligt de Sint-Veronakapel op een heuvel. De naam Verona is afkomstig van een vroegere parochie Vroeienberg, wat “berg van de Heer” betekende. Het was de eerste parochie in de streek. Later verstond men de naam Vroeienberg niet meer. Daarom vertelde men een mooi en vroom verhaal over de heilige Verona, die een Duitse keizerin zou geweest zijn. Zij zou haar naam geschonken hebben aan de parochie en de kerk. In de Franse tijd, rond 1800, is de oude parochie Vroeienberg definitief bij Leefdaal gevoegd. Haar kerk werd een kapel. Op de Vroeienberg is rond ...

  • De Veronabron
    De veronabron ontspringt naast de Dorpsstraat te Leefdaal, op het voorplein van het huis nummer 283, vlak bij de grens met de vroegere gemeente Bertem. De Verona- of kruiskapel, vroeger een parochiekerk, ligt een honderdtal meter ten zuiden op een heuvel. De middeleeuwse volksvroomheid heeft het bronwater een wonderbare kracht toegedient. Het zou met name de kwade koorts genezen, de tandpijn verzachten en de angstige kinderen rust bezorgen. Tot de tweede wereldoorlog bezochten vele bedevaarders de bron en de kapel op de heuvel. Zij liepen driemaal rond het gebouw of rond het altaar. Onder een losliggende arduinen steen namen zij wat ...

  • De Voer
    De Vlaams-Brabantse Voer heeft haar bron in het Kapucijnenbos te Tervuren op een hoogte van ongeveer tachtig meter boven de zeespiegel. Via de vijvers van de Warande loopt ze door de dorpen Vossem, Leefdaal en Bertem naar Leuven waar zij uitmondt in de Dijle op een hoogte van circa vierentwintig meter. De beek is ruim vijftien kilometer lang. Het verval, dat in de bovenloop vrij belangrijk is, bedraagt gemiddeld vijf meter per duizend. De Voer heeft geen bijrivieren tenzij enkele vlietjes die een aantal waterbronnen verbinden met de beek. Haar bekken heeft een oppervlakte van ongeveer 5.130 hectare. Het is langgerekt ...

  • Een man uit Bertem sticht een middelbare school in Leefdaal
    Het schooltje Philippe-Jacques Coeckelbergs uit Bertem gaf gedurende de jaren 1839-1843 voortgezet zondagonderwijs in een privé-schooltje “beschermd door de gemeente Leefdaal”. De man was de enige leraar. Hij onderwees Frans en “Vlaemsch”. Waaruit de bescherming van de gemeente bestond is onduidelijk. Noch in de gemeenterekeningen, noch in de verslagen van de gemeenteraad is enig spoor te vinden. Het gemeentearchief bevat evenmin documenten die zouden kunnen wijzen op het bestaan van een dergelijk schooltje. Misschien bestond het gewoon in het kader van het zondagse volwassenenonderwijs. Houden wij het erop dat de lessen wellicht gegeven zijn in het gemeentelijke schoollokaal, dat zich samen ...

  • Een openbare waterput in Vrebos – Leefdaal
    Op 26 juni 2012 keurde de gemeenteraad van Bertem de voorwaarden goed voor de verkoop van het perceel “oude waterput”, groot acht (of tien) centiare, op de wijk Vrebos langs de Grensstraat in Vrebos – Leefdaal. De waterput was al lang dichtgegooid. Het perceeltje vormde een inham in de eigendom van Maurice Smets. De raad was unaniem akkoord met het voorstel. Op die wijze kon een begin worden gemaakt met de afwikkeling van de oude geschiedenis van de openbare waterputten van de gemeente Leefdaal. Men vindt ze uitvoerig beschreven in De Horen, het blad van de Heemkundige Kring van Tervuren ...

  • Een steenwinning
    September 2005. Bij het graven van een bouwput aan de Dorpsstraat kwam een onderaardse gang aan het licht. Hij was achttien meter lang, ongeveer twee meter hoog en drie meter breed en gegraven in een dikke zandlaag. Het was geen ontsnappingsmogelijkheid uit het kasteel zoals sommige kranten veronderstelden. Het kasteel ligt aan de overzijde van de Voer. Een gang onder beek en de vele meters dikke, onvaste slijklaag zou zelfs met de moderne middelen niet eenvoudig zijn. In de tijd van de burchten was het gewoon onmogelijk. Bovendien is nooit in of rond het kasteel enig spoor gevonden van een onderaardse ...

  • Elisabeth Verlooy (1933-2012)
    Elisabeth “Betty” Verlooy overleed in Elsene op 22 november 2012. De afscheidsviering had plaats in de abdijkerk van Terkameren; de begrafenis in de familiegrafkelder in Leuven. Elisabeth werd geboren in Leuven op 16 juni 1933. Haar eerste muziekopleiding kreeg ze van haar moeder, een zangdocente. Zij studeerde aan het Brusselse conservatorium en daarna in Milaan, het Mekka van de operamuziek. Haar beroepsloopbaan begon al op vijftienjarige leeftijd in de Gentse opera. Zij zong later in alle voorname Europese en Amerikaanse operahuizen. In 1956 kreeg ze in Salzburg de prestigieuze Mozartprijs. Haar schitterende loopbaan eindigde in 1993. Vele inwoners van onze gemeente weten ...

  • Het domein van Guillaume Maes en de bouw van het gemeenschapshuis en de jeugdlokalen in Leefdaal
    Zoals in Bertem staan in Leefdaal belangrijke werken op stapel in een samenwerkingsverband tussen de gemeente en een private partner. De meest omvangrijke gebeuren op een domein waarvan de vroegere eigenaars meestal een belangrijke rol speelden in de plaatselijke geschiedenis. Volgens het oude kadaster ligt het terrein op het Smisblok. In de omgeving lag inderdaad vroeger een smidse. Een smid was een belangrijke man in het vroegere landbouwdorp. Op deze grond bouwde Guillaume Maes, de pachter van Raffelberg in 1852, een herenhuis in klassieke Franse Lodewijk XVI-stijl (nu dorpstraat 555). Hij was een van de vele pachters die rond die tijd, na gemaakt ...

  • Het H.-Hartbeeld op het dorpsplein in Leefdaal
    De oorsprong van de H.-Hartverering ligt wellicht in de Schrift waar het hart staat voor de kern van de persoonlijkheid, voor het diepste innerlijke als bron van gedachten en gevoelens. Het hart van Jezus staat bij de devotie symbool voor zijn liefde. Zij is getekend door de sterk subjectieve visioenen van Margareta Maria Alacoque (1647-1690). De Sint-Lambertus parochie te Leefdaal heeft decennia lang heel wat te maken gehad met de H.-Hartverering. Op 30 november 1888 werd een broederschap van het H.-Hart opgericht dat op 31 januari 1889 werd vervoegd met het aartsbroederschap te Rome. De Bonden van het H.-Hart, zowel van ...

  • Het huis van de doktersfamilie Tielemans, Armand Devriesestraat 4
    Op deze plaats stond eeuwenlang het prestigieuze Hof van Schollenberg, een leen van de dorpsheer, dat een bewogen geschiedenis kende. De huidige herenwoning is rond 1850 gebouwd door Franz Tielemans, geneesheer, in zuivere Lodewijk XVI- of classicistische stijl. Alle herinneringen aan de streekeigen, traditionele stijl zijn verdwenen. Geen scherp, hoog dak meer maar een tentdak. De bijgebouwen met het koetshuis zijn typisch voor de tijd van de opkomende burgerij. Na Franz Tielemans bewoonde zijn zoon Louis, eveneens geneesheer, het huis. Beide waren in hun tijd de grote figuren van de Filharmonie, de oudste muziekvereniging van de streek. Een broer van ...

  • Het kapelaanhuis of het huis van het beneficie van Onze Lieve Vrouw – Kerkkring 1
    Op het einde van de achttiende eeuw waaide een nieuwe Franse bouwwijze, de Lodewijk XVI- of classicistische stijl, naar ons over. Sober evenwicht en voorkeur voor rechte lijnen golden als dwingende norm. Deuren en, zo mogelijk, ramen werden in rechthoekige, liefst natuurstenen kaders ingelijst. Versieringen waren uit den boze of moesten als dusdanig te onderscheiden zijn. Het classicisme was een koele stijl, nog benadrukt door de gewitte of gepleisterde gevels. Bij de overgebleven gebouwen is het witsel en/of de pleisterlaag meestal in de loop van de tijd verdwenen, waardoor de warme kleuren van de baksteen het geheel een gans ander ...

  • Het kasteel van Leefdaal
    Het kasteel van Leefdaal was vroeger het centrum van een middeleeuwse heerlijkheid. Een heerlijkheid was een grondgebied, bijvoorbeeld een dorp, waarover een heer de plak zwaaide. De eerste heren van Leefdaal in de dertiende eeuw waren dienaars van de hertog van Brabant. Zij kregen als beloning voor hun diensten het dorp samen met Vossem “in leen”. De hertog verwachtte blijkbaar dat zij de belangrijke handelsweg Brugge-Rijnland zouden beschermen. Daartoe hadden zij een versterkte woning nodig, die bovendien diende om hun macht tegenover de dorpelingen te beklemtonen. Hier lag de oorsprong van het kasteel van Leefdaal. Van de oudste stenen gebouwen zijn maar ...

  • Het klooster en het Parochiaal Centrum
    De voorgeschiedenis Het terrein waarop het Parochiaal Centrum te Leefdaal is gebouwd behoorde eertijds tot de cure. De cure of cura pastoralis was het bezit en de inkomsten verbonden aan de pastoorsfunctie. Zij omvatte de woning van de parochiepriester, de pastorie. Het gebouw stond op een stuk grond tussen de huidige Dorpsstraat in het zuiden, de Voer in het noorden en het wegeltje, dat eens naar Sint-Hubertus is genoemd, in het oosten. Het domein was ongeveer een bunder groot. Volgens de kadasteropmeting van 1834 was dat een hectare, veertien are en dertig centiare. De pastorie stond vrij dicht bij de Voer ...

  • Het lager onderwijs in Leefdaal tussen de twee wereldoorlogen
    De organieke wet op het lager onderwijs van 19 mei 1914 had de leerplicht ingevoerd voor de zes- tot veertienjarigen. Tijdens de oorlog en tijdens de eerstvolgende jaren liep de uitvoering van de wet van geen leien dakje. Daarom verscherpte de wet van 18 oktober 1921 het toezicht op de leerplicht. De tegenkantingen bleven bestaan. In de jaren die volgden liepen vele ouders uit Leefdaal flinke boeten op. De houding was enigszins begrijpelijk bij de arme, hardwerkende bevolking, maar legde een zware hypotheek op de toekomstkansen van de kinderen. Het lager onderwijs was een gemeentezaak. Dat betekende niet dat het kon ...

  • Het lot van de klokken van de Sint-Lambertuskerk in Leefdaal tijdens de oorlog 1940-1945
    De voorgeschiedenis In juni 1941 begon de bezetter zich voorzichtig voor te bereiden om de Belgische klokken op te eisen. Eigenaardig genoeg zagen de Belgen geen onmiddellijk gevaar. Zij waren overtuigd dat de moderne oorlogsvoering weinig behoefte had aan grote hoeveelheden brons. Men vergat dat het tin in de bronslegering wel belangrijk was voor allerlei onderdelen van motoren en kanonnen. Tin kon eenvoudig uit brons worden gehaald. Op 21 oktober 1941 verscheen het opeisbevel in het Verordnungsblatt. Kardinaal Van Roey had verschillende vergeefse pogingen ondernomen om het onheil af te wenden, maar kon alleen akte nemen van de beslissing. Hij dacht ...

  • Het Parochiaal Centrum in Leefdaal
    Het Parochiaal Centrum (PC) in Leefdaal is op 12 juni 1960 ingehuldigd, ruim vijftig jaar geleden. Het heeft een ouderdom bereikt die toelaat te spreken van een “monument”. Het werd als dusdanig tijdens de Open Monumentendag op 9 september 2012 letterlijk en figuurlijk in de bloemetjes gezet. In het dorp bestond na de oorlog 1940 – 1945 een opvallend gebrek aan geschikte lokalen voor het oplevende gemeenschapsleven. Op de plaatselijke overheid kon als bouwheer niet worden gerekend. Dit is niet noodzakelijk een vorm van kritiek. Bijna nergens in de dorpen nam de plaatselijke overheid enig initiatief terzake. De oplossing moest komen ...

  • Het Schepershuis, Kerkkring 4
    Het Schepershuis, ten noorden van de kerk is gebouwd rond 1774. Terwijl het woonhuis “In den herdt” op het dorpsplein (Dorpstraat 516), dat opgetrokken is in 1735, nog volop tot de plaatselijke traditionele zand- en baksteenstijl behoort, toont het schepershuis al vele kenmerken van de Lodewijk XV- of rococostijl. Na 1750 verbeterde de economische toestand ook op het platteland geleidelijk. De welgestelde bovenlaag van de bevolking begon fraaie, grote woonhuizen te bouwen, die beinvloed waren door de toonaangevende Franse cultuur. De kunststijlen kregen de namen van de regerende Franse vorst. Van 1723 tot 1774 was dat Lodewijk (Louis) XV. Buiten zijn ...

  • Het vroegere gemeentehuis
    Het vroegere gemeentehuis van Leefdaal is opgetrokken in 1868-1869, samen met het achterliggende gebouw, dat aanvankelijk een school was met twee leslokalen. Klaarblijkelijk heeft het gemeentebestuur gebruik gemaakt van de subsidieregeling voor de schoolgebouwen, om tegelijkertijd een nieuw gemeentehuis op te trekken. Het moest ook dienst doen als woning voor het schoolhoofd en als reserveleslokaal. Op die wijze was een geldelijke tussenkomst van de hogere overheid verzekerd. De tweede helft van de negentiende eeuw kan men de tijd van het historisme, en in dit geval van het eclecticisme, noemen. De architect liet de meest uiteenlopende vormen, technieken en verhoudingen uit het ...

  • Hooioppers bij de kerk van Leefdaal
    De schilder Edouard Huberti werd in Brussel geboren op 6 januari 1818 en overleed er op 22 juni 1880. Zijn ouders ontdekten zijn aanleg voor de tekenkunst en de muziek op erg jonge leeftijd. Zij stimuleerden gelukkig deze talenten van de timide jongeman. Zijn aspiraties richtten zich aanvankelijk op de bouwkunst. Hij studeerde aan de Antwerpse academie en behaalde er een belangrijke prijs. Een architectenloopbaan bekoorde hem blijkbaar toch niet. De studies kwamen gelukkig ten goede voor de ontplooiing van zijn tekentalent. Zij scherpten zijn gevoel voor lijn en vorm aan. De jongeman richtte zich vlug op een andere kunst: de muziek. ...

  • In den Herdt
    Het woonhuis in den Herdt op het dorpsplein te Leefdaal (Dorpstraat 516) is in 1735 gebouwd. Het heeft in het dorp een belangrijke rol gespeeld. In 1440 stond op deze plaats al een bedrijf. Het was een leengoed van de heer van Leefdaal, geen cijnsgoed. De bewoner betaalde tot 1796 geen cijns, een vast bedrag dat jaarlijks aan de dorpsheer moest worden afgedragen. Elke opvolger diende wel een leenverhef, een soort successierecht, te betalen. De huidige woning hoorde vroeger bij een middelgroot landbedrijf en was eeuwenlang tezelfdertijd een winkel en een herberg met een eigen brouwerij. Het gebouw is een perfect voorbeeld ...

  • Lambertus, kerkpatroon van Leefdaal
    De patroon van de kerk is de heilige aan wie zij is toegewijd. Hij wordt geacht de kerk en de parochie te beschermen. Te Leefdaal is dat Lambertus, geboren rond 638, als lid van de Merovigische aristocratie. Zijn vader vertrouwde hem toe aan Theodard, bisschap van Tongeren-Maastricht. Toen die rond 670 in de omgeving van de Spierrs (Speyer) werd vermoord, kozen de clerus en de gelovigen, zoals toen gebruikelijk, Lambertus als zijn opvolger. De koning van Austrasië, het oostelijke koninkrijk dat Rijn-, Maas- en Moezelgebied omvatte, bekrachtigde de verkiezing. Hij beschouwde Lambertus als een belangrijke raadgever. Op die wijze raakte ...

  • Legende van de heilige Verona
    De legende van de heilige Verona begint bij de tweeling Veronus en Verona. Zij waren de enige kinderen van de Duitse keizer Lodewijck, opvolger van Karel de Grote. Zoals verwacht, bezaten zij vele deugden. Hun vader wou hen op hun zestiende uithuwelijken. Veronus weigerde omdat hij zich wenste toe te wijden aan de dienst van God. Toen de keizer aandrong, ontvluchtte hij het land. Alleen zijn zus wist dat hij zou vertrekken. Ook zij weigerde een huwelijk aan te gaan met de Hongaarse kroonprins. Geleerd door de ervaring drong haar vader niet aan. Kort daarna overleed het keizerspaar. Verona besteeg ...

  • Lied “Leefdaal vroeger”
    Ter gelegenheid van de “Leefdaalse Avond 2.0” op 15/2/2012 bezorgde Maurits Van Houdenhuyse ons een liedtekst die hij schreef over zijn jeugdherinneringen aan Leefdaal, op de melodie van “The Last Farewell” van Roger Whitacker. Wreed & Plezant zongen er een ingekorte versie van 5 strofen van. Met Maurits’ goedkeuring publiceren we de tekst hier integraal. Aarzel niet om via de reactie-mogelijkheid onderaan commentaar te leveren bij dit lied. Wie waren bv. de met hun bijnaam genoemde personen? Een paar “vertalingen” van geciteerde plaatsaanduidingen staan al in voetnoot. Voor meer info en foto’s over die Leefdaalse Avond 2.0, zie www.kwbleefdaal.be Leefdaal vroeger ’t Is ogenschijnlijk allemaal lang geleden, en ...

  • Lodewijk I van Leefdael
    Lodewijk I, de zoon van Alix van Leefdael en Roger d’Hauterive, leefde rond 1200 in Leefdaal op de toenmalige versie van het kasteel en zorgde uiteindelijk voor een uitvoerig nageslacht dat in zowat alle belangrijke europese adellijke families een rol speelde. Wist u dat hij een grootnonkel is (16e generatie) van Koning George van Engeland? Een verre grootvader (19e generatie) van Prins Charles en eveneens een verre grootvader (20e generatie) van Lady Diana? Bovendien een grootnonkel (24e generatie) van Winston Churchill en een grootvader (20e generatie) van koning Juan Carlos van Spanje. Tenminste, dat blijkt uit de opzoekingen van een zekere Jamie ...

  • Mei 1940 – De zijkant van de oorlog
    Vijfde colonne, spionnenvrees en andere verhalen (dit artikel verscheen eerder reeds in de Leefdaalse Seniorenkrant – maart 2012)  Een terugtrekkend leger Een oorlog en zeker een terugtrekkend leger vertonen gewoonlijk kwalijke bijverschijnselen. Typisch is de spionnenvrees. Een stapje verder zoekt de verliezende partij troost in de verraadthesis. Zo gebeurde in mei 1940. Veel werd overdreven en zelfs gefantaseerd. Alle beweringen werden graag geloofd. De herinnering aan de wandaden bij de Pruisische inval in 1914 was hieraan niet vreemd. De rol van de overheid De Belgische voorbereiding tot de oorlog was kort, maar vrij degelijk. Alleen voorzag men een nieuwe eerste wereldoorlog met gevechten op relatief ...

  • Moderne schuttersverenigingen te Leefdaal
    In de 20ste eeuw ontstonden schutters (sport) verenigingen die zich, vrijwel los van de oude gilden, toelegden op het prestatieschieten, dwz het behalen van de best mogelijke resultaten bij het wipschieten. Zij hebben een grote invloed gehad op de technische ontwikkeling van de handboog tot een hoogwaardig precisie-instrument. Al in 1904 bestond een schuttersvereniging te Leefdaal onder de naam Blankaertschutters. Hun wip stond op de wijk Blankaart in een weide van de familie De Keyn. Elk jaar organiseerden zij een teerfeest en voor hun financiering een concert. Een koor van een dertigtal gelegenheidzangers opende het feest met een lied geschreven en ...

  • Pastoor Michel Verbeek verlaat Leefdaal en verlegt zijn werkterrein!
      Geboren te Sint-Huibrechts-Lille op 11 oktober 1938. Intrede in de abdij van ’t Park (Heverlee-Leuven). Orde der Norbertijnen. Kenner van de Orthodoxie na reizen in het Oosten. Daarna “buitenheer van ’t Park”. Kapelaan in de Sint-Martinuskerk te Genk (1974). Promotor van de “vakantietrein”, de familiebond, de weduwen- en ziekenzorg. Hield zich bezig met de chirogroepen van meisjes en jongens en de misdienaars. Gekend voor zijn ziekenbezoek en dienstvaardigheid tegenover de bejaarden. Pastoor te Leefdaal (1979). Dezelfde aandachtspunten als te Genk. Gewaardeerd om zijn ziekenbezoek o.a. wekelijkse bezoeken met de fiets aan zijn parochianen in de ziekenhuizen te Leuven en de rust- en verzorgingstehuizen ...

  • Petrus Josephus De Keyser en zijn woning
    Petrus Josephus (Pierre) De Keyser werd in 1857 te Duisburg geboren. Hij kreeg een opleiding als landmeter. De opmeetplannen die hij afleverde waren altijd uiterst verzorgd, pareltjes in hun soort. De Keyser kwam uit Leefdaal terecht in 1881 als onderwijzer in de katholieke school. De liberale partij had in 1878 nationaal een grote verkiezingsoverwinning behaald. Het ogenblik leek gunstig om haar idealen inzake een lekenstaat te verwezenlijken. Een nieuwe schoolwetgeving verplichtte in 1869 alle gemeenten tenminste één school te bezitten en verbood ze toelagen te verstrekken aan vrije scholen. In de gemeentescholen mochten geen godsdienstlessen worden gegeven, tenzij buiten de lesuren ...

  • Vroeienberg in de Middeleeuwen
    Geologie en vroege bewoning De Veronenwijk (in de volksmond: “Sinte-Froene”) van Leefdaal- Bertem, noemde in de middeleeuwen: “Vroeienberg of Veronenberg”. Zij ligt in het Voerdal, dat uitgesleten is in het Brabantse leemplateau. Tientallen miljoenen jaren geleden was de streek enkele malen een open zee, die vooral zand afzette. Een deel, het zand van Lede, ongeveer tien meter dik, bevat verschillende lagen kalkzandstenen, die tot twintig centimeter dik kunnen zijn. Zij maken een prima bouwmateriaal uit. Vele eeuwen later, in een ijzige tijd, zette een overheersende noordenwind fijne kalkrijke leem af dat het landschap als een mantel bedekte. Toen later het klimaat ...

  • Wapenschild van Leefdaal
    Leefdaal werd tijdens de XII eeuw Levendale en Levedale genoemd. Het betekent vallei der rozelaren of meer waarschijnlijk vallei van de Levenbeek (1). Meer fantastische etymologieën maken van Levendale de vallei van het leven of leiden deze naam af van de Levasken, een stam onderworpen aan de Nerviërs. De legende heeft de oorsprong van het geslacht van de heren van Leefdaal verfraaid. Tijdens de XI eeuw zou Olivier van Leefdaal, de zoon van graaf Hendrik van Leuven, Godfried, die door de koning van Bulgarije gevangen was in Armenië, verlost hebben. Alice van Leefdaal ondertekende in 1138 een gift van René van Jauche aan het ...

  • Wat betekent de naam Leefdaal ?
    Vooreerst moet een aantal verklaringen naar het rijk der fabelen worden verwezen. Leefdaal betekent niet: De vallei van de Levakken naar een volksstam die door de Romein Julius Caesar ergens in onze streken werd gesitueerd. Meer dan anderhalve eeuw geleden opperde een Brusselse historicus dat de naam Leefdaal misschien met deze volksstam in verband kon worden gebracht. De moderne geschiedkundigen weten wel beter. De vallei van de leeuw, waarbij leeuw staat voor heuvel zoals in Sint-Pieters-Leeuw. Niemand gelooft nog deze uitleg. Het dal van het leven of het dal waar men woont, volkse verklaringen die op geen enkel wetenschappelijk bewijs steunen. Leefdaal kan wel ...

  • Wereldoorlog 2 – 26 november 1944 – Een vliegtuig stort neer
    Een oorlog laat bij vele mensen diepe herinneringen na aan sommige gebeurtenissen. Zo de vliegtuigcrash op 26 november 1944 op het “Herderinnetje” te Leefdaal. Het Herderinnetje, of beter “A la Bergère”, was eertijds een drank- en dansgelegenheid geweest bij het kasteel. Het lag in de hoek gevormd door de Dreef en de A. Devriesestraat. Het huis was in 1944 eigendom van graaf de Liedekerke en was bewoond door Guillaume en Angèle Brumagne, kinderen van Adolphe, jarenlang jacht- en boswachter van de grafelijke familie. Eind november 1944 was Leefdaal bijna drie maand bevrijd, maar de oorlog was niet gedaan. Regelmatig bevlogen geallieerde ...

8 Responses to Geschiedenis

  1. Gaston schrijft:

    Nogmaals proficiat Willy.
    Nostalgie doet mij hier (Tenerife) vaak naar mijn mooi fantastisch dorp Leefdaal denken.
    Muy bien, fantastico, felecitados !! Salut
    Gaston “van woit van de loempe en marie van talle gijns “

  2. Derom schrijft:

    Bedankt Willy, voor al uw artikels.Ik heb er al veel inspiratie uit gehaald.
    Veel details voor mijn zoektocht naar het verleden van de familie Vander Elst.
    Monique van Plin van Paike, verwant aan Gaston van woit.

  3. Heleen Langlois schrijft:

    In mijn kwartierstaat komt de familie Keijaerts voor. Vanaf 1660 was Willem III Keijaerts (1624- 11 september 1712) Drost van Leefdaal. Nu ben ik benieuwd of u nog meer informatie over hem kan verschaffen. Bij voorbaat mijn hartelijke dank.
    Groetjes,
    Heleen

    • Johan Morris schrijft:

      In afwachting van andere reacties: over deze Willem Keyaerts en zijn familie schreef Walter Van Hoorick in 2007 drie artikeltjes in “Brabant Cronikel”. Ik stuur u per mail de tekst door.

      • Karen De Vos schrijft:

        Beste,

        Ik ben ook geïnteresseerd in de artikels over Willem Keyaerts,
        is het mogelijk om ze ook naar mij door te sturen?

        Vriendelijke groeten,
        Karen De Vos

    • Johan Morris schrijft:

      Zie ook het artikel over de schuttersgilden:
      “In 1668 bestond eveneens een jongmansgilde want de zoon van drossaard Willem Keyaerts, Jan-Baptist, die kwam te overlijden, was er de voorman van.”

  4. Ik heb bij het overlijden van mijn moeder een schilderijtje gevonden getekend A.Emmerechts en ben zo op deze site gekomen er staan rode klaproze op en blauwe bloemen in een van graag had ik daar iets meer over gevonden Groetjes flavienne

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

*